Spiel Survival Guide

Het is een beetje flauw om maar over Spiel te blijven schrijven—het is maar een beurs over spellen, big deal—maar desondanks leek me dit onderwerp wel nuttig. Ook dit jaar zullen immers velen hun eerste pelgrimstocht naar Essen maken, aangetrokken door enthousiaste verhalen van spellen tot zover de horizon reikt en spelen tot je erbij neervalt. De harde realiteit van zo’n megaevenement wil dan misschien nogal rauw op het dak vallen, en voor frustraties zorgen die met een beetje voorbereiding makkelijk te vermijden waren. Daarom een kort overzicht en een aantal handige tips die ik in de praktijk heb (aan)geleerd. Ik ben nog geen echte beurstijger, maar ik vier dit jaar wel mijn lustrum, dus helemaal onervaren ben ik niet meer.

De locatie

Spiel wordt georganiseerd in de Messe van Essen, Duitsland. Tenzij je van plan bent om er géén spellen te kopen—wat er op neerkomt dat je geen geld bij je moet steken en je creditcards thuis laat—is het vanuit Nederland en Belgïe veruit het gemakkelijkst om er met de auto naar toe te gaan. De route mag je zelf uitstippelen: met routeplanners en TomToms is het eigenlijk niet meer mogelijk om te verdwalen.

Wil je ook nu nog een beetje aan het milieu denken en met de trein gaan, moet je eerst naar Essen Hbf, en kun je van daaruit met U-bahn 11 rechtstreeks naar de Messe. Maar echt, naar Spiel gaan zonder wat mee terug te nemen is ondenkbaar, en vele tassen mee de trein inzeulen is niet erg fijn. Bovendien duurt de treinreis een niet onaanzienlijk aantal uren, zelfs al stap je in grote plaatsen in Nederland of België in. Wees dus voor een keertje niet zo’n milieurakker en trakteer jezelf op een ritje met de heilige koe.

Er is ruime parkeergelegenheid waarvoor je wel moet betalen: in 2007 €4 per dag(deel). Je krijgt geen kaartje of iets dergelijks; je betaalt contant aan de parkeerwacht op het moment dat je het terrein verlaat. Houd dat bedrag achter de hand, leg het desnoods al in de auto. Omdat het terrein nogal groot is, verzorgt de EVAG gedurende de openingstijden van de beurs (plus nog wat tijd ervoor en daarna) gratis pendeldiensten tussen beursingang en een aantal centrale knooppunten op de parkeerterreinen. Dit spaart je een wandeling van een minuut of 10 uit.

In Duitsland wordt per 1 oktober 2008 een groot aantal Umweltzones ingesteld in een poging de luchtkwaliteit in die zones wat te verbeteren door met name de concentratie fijnstof wat omlaag te brengen. Daarom moeten alle auto’s die zo’n zone inrijden zijn voorzien van een grote sticker die aangeeft hoe ‘schoon’ de auto is. Eerst het slechte nieuws maar:

1. zo'n sticker kost geld (tussen de €5 en €15); en
2. een aantal opritten en parkeerterreinen van de Messe valt in een milieuzone. Welke dat zijn is niet precies bekend; ik vermoed de meest noordelijk gelegen, dus 1, 1a en 2.

Het goede nieuws is dat:

1. snelwegen nooit in een milieuzone vallen;
2. die sticker slechts éénmalig hoeft te worden aangeschaft; en
3. de gemeente Essen heeft besloten dat er vanaf 1 oktober een gewenningsperiode van 6 weken geldt: oom Polizist houdt het dan bij een waarschuwing.

Met andere woorden: je kunt besluiten om dit jaar nog zonder sticker naar Essen te gaan; vanaf volgend jaar is het oppasen geblazen omdat oom Polizist waarschijnlijk außerordentlich gründlich in het uitschrijven van een boete zal zijn...

De beurs zelf

Spiel 2008 vindt plaats van donderdag 23 tot en met zondag 26 oktober, en is dan iedere dag van 10 uur ’s ochtends tot 19 uur ’s avonds geopend. Zondag sluit de beurs een uurtje eerder. Bezitters van een perskaart mogen ook al op woensdag naar binnen: dan wordt er een persconferentie georganiseerd waar de DSP wordt uitgereikt en diverse fabrikanten hun waren presenteren. Gewone stervelingen komen niet in aanmerking voor zo’n superkaart: je moet óf een echte perskaart kunnen overleggen, of over ‘connecties’ beschikken.

De opzet van Spiel is dat in ongeveer de helft van de Messehallen kleine en grote fabrikanten en uitgevers hun nieuwste titels aan het publiek voorstellen. Deze titels mogen natuurlijk ook worden geprobeerd. In veruit de meeste gevallen worden alleen deze nieuwe titels getoond; het is dus geen speel-o-theek waar het complete gamma is uitgestald. Verspreid door de hallen heeft ook een flink aantal vaak erg goed-gesorteerde verkopers hun tenten opgeslagen waar deze nieuwste titels voor een vaak aanmerkelijk lager bedrag dan we in Nederland en België gewend zijn van eigenaar verwisselen. Maar let op: dat is vaak de Duitse editie!

Spiel is niet alleen een beurs voor bord– en kaartspellen: er wordt ook veel aandacht besteed aan CCGs en RPGs (tot en met live action roleplaying of LARP aan toe). Wargames zijn ook aanwezig, maar je zult goed moeten zoeken. Kinderspellen worden ook gedemonstreerd in grote en altijd drukbezette stands. Er zijn ook springkussens voor ze zodat de ouders even een ‘groot’ spel kunnen proberen. (Spiel is ondanks deze faciliteiten eigenlijk geen plek voor kinderen: ’t is druk, groot en lawaaiig.) Er is een grote tweedehandsbeurs waar je met een beetje zoeken de gekste dingen tegen kunt komen—maar bedenk wel dat men vaak donders goed weet wat voor vlees er in de kuip zit en dat de prijs er ook naar zal zijn!

Tot slot is er ook nog een forse berg strips en comics te vinden: hoe deze combinatie ooit tot stand is gekomen is mij een raadsel, maar de samenwerking is blijkbaar een vruchtbare. Ik loop er eigenlijk zo snel mogelijk doorheen, ’t is niet mijn ding.

Er gold in 2007 nog geen rookverbod in de hallen, maar gelukkig beperkt men het roken tot rookzuilen die vaak bij een (nood)uitgang staan. Tegen sluitingstijd, als de hallen leger beginnen te worden, wil een verstokte paffer nog wel eens een rokertje aan een speltafel opsteken, maar dit wordt eigenlijk steeds minder.

De toegangsprijs is dit jaar vastgesteld op €13,50 per dag, en je kunt voor €29 een kaart voor alle dagen kopen. De stilste dagen zijn donderdag en vrijdag; de drukste dag is zaterdag. Ik raad aan om als het ook maar éven kan zaterdag te mijden, of voor aankopen te gebruiken: het is dan af en toe echt voetje voor voetje door de gangpaden schuifelen. Het is eigenlijk een beetje zonde van de reis om op alleen die dag naar Spiel te gaan. Wil je de beurs tijdelijk verlaten, kun je bij de uitgang een polsbandje vragen.

De voertaal tijdens Spiel is—niet verwonderlijk—Duits. Engels wordt wel steeds algemener, maar verwacht niet dat iedereen je verstaat als je zomaar in die taal begint. Mijd Nederlands tenzij je weet dat het kan. Als je de taal niet machtig bent is het verstandig om een paar zinnetjes Duits uit je hoofd te leren: het kweekt zó ontzettend veel goodwill dat het doodzonde is om daar geen gebruik van te maken. Er is één uitzondering: tenzij nu anders aangegeven moet je bij de stand van Rio Grande Games Engels spreken. Vorig jaar is daar namelijk ontzettend veel gezeik over geweest.

Voorbereiding

Wat je van Spiel verwacht en hoe je je daarop voorbereidt bepaalt ook in grote mate wat je eruit zult halen. Als je vooral veel oude beestjes wilt spelen, is Spiel niet de juiste plek voor je. Ga je er naartoe met een ach, ik zie wel-instelling, zie je aan het einde van de dag voornamelijk sterretjes: er zijn honderden uitgevers met een veelvoud aan titels die allemaal om aandacht vragen. Spiel beslaat totaal een oppervlakte van ongeveer 35000 m², dat is zeven (!) keer de grote hal in Zwolle waar het Spellenspektakel in 2007 werd gehouden (acht tot negen als je de hal op dezelfde manier zou indelen) en vijf (!) keer de oppervlakte van het Beursgebouw in Eindhoven. Denken dat je ‘zomaar’ wel wat leuks zult vinden is nog geen speld in een hooiberg zoeken, maar veel scheelt het niet.

Daarom: bereid je voor. Toegegeven, als je vier dagen gaat is het wat minder noodzakelijk, maar dan nog lijkt het me zinnig. Maak een lijstje van titels die je absoluut geprobeerd moet hebben, een lijstje van titels die leuk zijn om te proberen, en een lijst van titels waar je geen aandacht aan besteedt. Gebruik sites als die van Boardgamenews, Cliquenabend, Bordspel, Spielbox en fora; vraag na in je vriendenkring, spellenclub, en spellenwinkels. Wees voorzichtig met het klakkeloos overnemen van spellentitels waarvan ‘men’ vindt dat ze helemaal top zijn: je gaat naar Spiel toe omdat je voor jezelf dingen wilt proberen. Noteer ook met behulp van de hallenplattegronden waar je de belangrijkste titels kunt vinden: dit scheelt ontzettend veel gezoek. Je moet immers alles te voet doen, en dat gewandel gaat fors aantikken.

Een aantal uitgevers doet aan vooruitbestellen. Als hier verder geen kosten aan zijn verbonden, en het spel lijkt je mogelijk wel wat, is het reserveren van een titel vrijwel nooit een verkeerde zaak. Dit geldt dubbel en dwars voor limited editions of andere speciale uitvoeringen. Je kunt altijd nog bedanken als het spel toch niets blijkt te zijn.

Wees realistisch. Als je één dag naar Essen gaat en er pronken 20 titels op je must try-lijst, geef ik je op een briefje mee dat je dat écht niet gaat lukken. Je zult moeten wachten tot er tafeltjes vrij zijn, de uitleg moeten aanhoren, op anderen moeten wachten die minder snel spelen, enzovoort. Wees érg blij als je op één dag vijf tot zeven ‘grote’ titels hebt kunnen proberen en daarnaast ook nog tijd hebt gehad om rustig naar koopjes te zoeken en gewoon een beetje rond te kijken.

Een belangrijke beslissing die je zult moeten nemen is op welke dagen je gaat. Donderdag en vrijdag zijn de traditioneel 'rustige' dagen: Duitsers moeten net als jij en ik op die dagen werken. Zaterdag is de topdag: het is dan zó druk dat je af en toe voetje voor voetje door de looppaden moet. Zondag hangt er een beetje tussenin, maar de beurs sluit dan wel een uur eerder. Wat je ook van plan bent, het beste is altijd de zaterdag proberen te mijden: minder stress, minder drukte, minder gedoe. Dit geldt dubbel als je uit bent op spellen in beperkte oplages of gratis dingetjes:  de laatste zijn de eerste ochtend al op (één keer heb ik binnen een kwartier meegemaakt), de eerste houden het wat langer vol, maar gaan zéker in het weekeinde weg. Ik zou er niet op rekenen dat er op zondag nog grote bergen op je liggen te wachten: vergeet niet dat er 150.000 mensen de beurs bezoeken, en dat zijn allemaal liefhebbers van ongeplugde spellen! Daarom: donderdag en vrijdag hebben veruit de voorkeur. 

Zorg voor de inwendige mens. Rondsjokken, alles in een vreemde taal aanhoren en die spreken, véél regels leren en onthouden, denken, denken en nog eens denken: wees niet verbaasd als je er knallende hoofdpijn aan overhoudt. Neem blaarpleisters en aspirines of paracetamol mee, zorg voor voldoende vocht (water of niet al te sterke thee), en makkelijk weg te happen broodjes en/of andere voedzame dingen. De catering in de Messe is niet super en tamelijk prijzig: de curryworst is wel smakelijk, en een zak dropjes is ook niet verkeerd, maar je lijf heeft écht meer nodig. Met een beetje mazzel is het heerlijk zonnig herfstweer en kun je buiten op een beschutte binnenplaats of in het nabijgelegen Grügapark even bijkomen—dan is een kopje warme thee echt genieten.

Cash is koning. Tijdens Spiel wordt vrijwel alles in contanten betaald. Zet dus eerst apart wat je nodig hebt voor toegang en parkeren, en daarna kun je niet meer uitgeven dan wat je bij je hebt. Er zit een flappentap pal naast de meest noordelijke ingang (bij hal 12) waar je in geval van nood nog wat geld uit kunt peuteren. Zorg voor kleine coupures, dat vindt iedereen een stuk prettiger.

Ga je spellen kopen? Zorg voor veel tassen en/of een klein karretje. Niet elke stand doet een mooie tas bij je aankopen; en het is verbazingwekkend hoe snel normale tassen vol zijn.

De dagen zelf

Op de doordeweekse dagen is er eigenlijk geen sprake van een reusachtige mensenmassa die om 10 uur naar binnen wil. Het is een beetje dringen, maar je bent er eigenlijk met een minuut of 10 wel doorheen. Er is dus strikt genomen geen noodzaak om stipt om 10 uur te verschijnen, tenzij je op zoek bent naar gratis goodies. Die gaan sneller weg dan de gesmeerde bliksem en vereisen dus dat je op donderdag tijdig opstaat. In het weekeinde is het een ander verhaal, maar elk uur dat je later komt, is ook een uur minder rondkijken en spelen.

Omdat Spiel zeer veel groter is dan wat je redelijkerwijs in één of twee dagen kunt doen, is het aan te bevelen ook tijdens het bezoek zelf je tijd zo efficiënt mogelijk te besteden. Het is immers zonde om een uur voor een tafeltje te wachten: je had naar verkoopstands kunnen gaan, écht even kunnen pauzeren, misschien al een ander spel kunnen proberen. Ga goed met je tijd om. Je bent nooit zomaar aan het wachten, je doet altijd wel íets. Alleen als je drie of vier dagen gaat, kun je je veroorloven om rustiger aan te doen (en zomaar wat proberen in de hoop een echte speld te vinden), maar dan ben je zo’n enorme beurstijger dat je deze blogbijdrage eigenlijk niet hoeft te lezen.

Als je een leeg tafeltje ziet en daar aanschuift, is het vrijwel zeker dat je later gezelschap krijgt van andere spelers. Vaak worden die door de assistenten van een stand naar je tafeltje gestuurd: meestal tot het spel niet meer spelers kan opnemen. Dat heeft tot gevolg dat spellen vaak niet met het optimale aantal spelers worden gespeeld; en omdat de assistent slechts zelden zélf meespeelt moet je er ook rekening mee houden dat iedereen qua strategie maar wat probeert. Je indruk is dus niet meer dan een indruk, en die is zeer beslist niet altijd even betrouwbaar. Denk daar bij eventuele aanschaf (of links laten liggen)  aan! Men probeert overigens altijd zoveel mogelijk volgens de regels te spelen: het is not done om ter plekke regels te veranderen dan wel te negeren of juist toe te voegen.

Het is niet echt beleefd om te doen, maar als na aanvang een spel je echt niet ligt, kun je altijd voorstellen om na een paar rondes het geheel af te breken. Sta niet demonstratief op om vervolgens zonder boe of bah weg te lopen, maar vraag voor de neus weg wat je medespelers ervan vinden. Mensen zijn tijdens Spiel wat vergevender dan elders en zullen daarom wat makkelijker omgaan met het afbreken van een partijtje. Iedereen is immers aan het proberen en dat je het soms wel eens kan tegenvallen, soit. Dat geldt dus ook omgekeerd: reageer niet boos als medespelers laten blijken dat ze er eigenlijk genoeg van hebben.

Enkele stands zijn zó enorm groot en populair dat ze een ander systeem hanteren: in plaats van een tafel met een vast spel, zijn de tafels ‘vrij’ en moet je het spel dat je wilt spelen bij een balie ophalen. Hans im Glück en Schmidt, en Kosmos doen dit. Het vervelende aan dit systeem is dat sommige spelers als groep een paar uur lang een tafel bezet houden en dan vervolgens het complete gamma afwerken. Uit arren moede gaat iedereen dan ook maar op de grond zitten. Het kan buitengewoon frustrerend zijn om een plekje te moeten zoeken in deze mensenmassa’s; spendeer er dan ook liever niet al teveel tijd aan, of probeer een bezoek aan het einde van de dag (vanaf anderhalf uur voor sluitingstijd of zo) te plannen.

Er is overigens wel een redelijke speel-o-theek beschikbaar: die wordt verzorgd door het Spielezentrum Herne en is traditiegetrouw in een afgeschermd hoekje van hal 5 te vinden. Maar als dat je ding is, kun je beter naar Spel 2008 in Broechem, België gaan.

Tijdens je rondgang zul her er der vast wel een Bekende Naam tegen het lijf lopen, meestal verborgen achter een stand en druk aan het praten met iemand anders. Aangezien iedereen de Bekende Namen wel even wil zien en spreken, heeft het niet zoveel zin om te proberen een gesprek aan te knopen. De beste manier om dat te doen is zélf een stand te huren en een spel te demonstreren, of zoveel contacten te heben dat je in het wereldje meedraait. (Maar dan is deze paragraaf niet voor jou van toepassing.) Desondanks zullen de meeste Nederlandstalige uitgevers het altijd wel waarderen als ze even in hun moerstaal kunnen babbelen.

Als je waarde hecht aan top-10 lijstjes, kun je de stand van Fairplay Magazine opzoeken. Die houden elk jaar een publiekspoll waar iedereen aan mee mag doen. Let wel even op: in Duitsland is een 1 geweldig, en een 6 om van te huilen...

Let erop dat als je met anderen afspreekt, je dit wat preciezer doet dan we zien elkaar wel bij Kosmos. Het is een groot herkenningspunt, helemaal waar, maar let op dat woordje ‘groot’. Het is heel erg gemakkelijk om elkaar dan toch nog mis te lopen. Spreek daarom bij in– of uitgangen af, of gebruik een mobiele telefoon.

Ben je na afloop van de dag nog steeds niet spelletjesmoe en blijf je ook in Essen overnachten, is het misschien leuk om een hotel te bezoeken waar veel andere beursgangers logeren. Op de grote fora staan allerlei aankondigingen daarvoor. Ik ben zelf altijd te vermoeid om daar nog aan mee te doen—ik mijmer liever in een leuk restaurantje wat na—maar als je wilt zijn er dus zeker mogelijkheden. Ik hoef hopelijk niet te zeggen dat je de gebruikelijke voorzichtigheid bij dit soort afspraken moet betrachten: een afspraak in de grote hal van een groot hotel is zonder risico, maar als je naar een verlaten achterafsteegje in een duister gedeelte van de stad wordt gedirigeerd, moet er toch een belletje gaan rinkelen. Mij zijn overigens geen ‘enge verhalen’ bekend.

Spellen kopen

Een trip naar Essen is niet compleet zonder aanschaf van een flinke berg spellen. Maar let op: spellen zijn zwaar en volumineus, en tasjes willen nog wel eens uitscheuren. Het wordt daarom steeds hipper om een boodschappenwagentje mee te nemen; als je ziet wat sommigen allemaal de beurs uit sjouwen zou je bijna gaan denken dat je in de Hamsterweken van Albert Heijn bent beland. Ikzelf combineer soms de lunchpauze met een wandeling naar de auto om daar de aankopen achter te laten.

Het is lastig iets zinnigs te zeggen over de prijzen. Het is een beurs, dus ja, er zijn beursaanbiedingen. Maar ik heb gemerkt dat de meningen verdeeld zijn over wat dan precies een ‘aanbieding’ is. Een nieuw spel dat normaal €30 kost (in Duitsland dus, de Nederlandse prijs zou zomaar eens €37 tot €39 kunnen zijn!), wordt echt niet voor €15 te koop gezet. (Misschien wel op zondagavond, als sommige verkopers gaan stunten zodat ze niet met voorraad blijven zitten.) Reken eerder op ongeveer €25: €26, €27, €24,50, ... . Oudere spellen daarentegen kunnen tegen echt zeer forse kortingen worden aangeboden: ik heb bijvoorbeeld in eerdere beursverslagen (hier en hier) regelmatig melding gemaakt van de ‘dumpstand’ van Heidelberger Spieleverlag, maar welke het zijn is altijd weer een verrassing. In mijn herinnering werden vroeger 1- en 2-jaar oude spellen veel vaker tegen enorme afbraakprijzen verkocht waardoor het erg lonend kon zijn om qua aanschaffen een jaartje achter te lopen. Vorig jaar was daar echter weing van te merken, en of ik er nu pas op heb gelet of dat het écht zo was, weet ik nog steeds niet. Reken je dus liever niet rijk.

Ondanks het feit dat deze prijzen nog steeds lager zijn dan in Nederland, wegen de kosten van reis, toegang en eventueel nog een overnachting zeer zeker niet op tegen de aanschaf van goedkopere spellen, tenzij je letterlijk tientallen spellen gaat aanschaffen. Je gaat naar Spiel voor de ervaring, het ontmoeten van bekende en minder bekende mensen, en het proberen van veel nieuw spul; je gaat niet naar Spiel omdat het voordeliger is. Ik vind daarom koopjesjagen een zinloze bezigheid: de prijzen liggen meestal érg dicht tegen elkaar en aangezien je al een hoop geld hebt uitgegeven om naar Essen af te reizen kunnen die paar euro’s extra er echt nog wel vanaf. Maar dat is mijn mening: als je er lol aan beleeft, by all means, succes ermee. (Zorg dan wel voor een notitieblok!)

Misschien een open deur, maar met de aanblik van al die duizenden dozen, maagdelijk in plastic gesealed, misschien toch nog nuttig om te vermelden: je bent niet verplicht tot aankoop. Als een spel je niet echt bevalt, of als je er niet zeker van bent of je het wel zult gaan spelen, maakt het niet uit of het €40 of €10 kost: het blijft een spel dat je niet echt bevalt, en dat je niet (vaak) zult gaan spelen. En je kast heeft dan wel een plekje minder... Als het om een spel gaat waarvan de oplage niet is gelimiteerd, kun je altijd nog via het Internet of je lokale spellenboer aan een exemplaar komen. Is waarschijnlijk duurder, maar zoals ik al zei: je eerste indruk kan wel eens erg verkeerd uitpakken.

---

En met al deze tips wordt het overleven van Spiel een stuk makkelijker. De allerbelangrijkste raad opvolgen wordt dan haast vanzelfsprekend: zorg dat je plezier hebt.

Wellicht tot ziens in Essen!

Comments

[Geplaatst door: Henk-Jan]

Volgens mij is de toegangsprijs toch echt 11,50 euro:

Tageskarte:
Erwachsene: EUR 11,50
(http://www.merz-verlag.com/spiel/p011.php4)

Henk-Jan

[Geplaatst door: Maarten]

Oeps... Je hebt gelijk, er moet €2 van de prijs af; ook van de 4-dagen pas. Ik had gekeken bij de ticketservice van de Messe zelf, en die rekenen een toeslag van €2 voor verzending en administratiekosten...